ચોપાસ તા.૬-૧-૨૬

ભાવનગર ડિવિઝની આધુનિક વિકાસ, સુરક્ષા અને ભવિષ્યની દિશા

++++++++

ભાવનગર રેલવે મંડળ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તનમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. આધુનિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, નવી રેલવે લાઈનોના સર્વે, મુસાફર સુવિધાઓમાં સુધારાઓ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાના આધુનિકીકરણ દ્વારા આ મંડળ રેલવેના વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. ભાવનગર-ધોલેરા રેલવે લાઈનના લોકેશન સર્વેની ગતિ, નવા સ્ટેશનોનું નિર્માણ, હોટ એક્સલ બોક્સ ડિટેક્ટર જેવી અદ્યતન સુરક્ષા પ્રણાલીઓ અને આવક વૃદ્ધિની સિદ્ધિઓ ભાવનગર રેલવે મંડળના ઉજ્જવળ ભવિષ્યની સાક્ષી આપે છે.

+++++++++++++++++++++

ભારતના પરિવહન તંત્રમાં રેલવે હંમેશા આર્થિક વિકાસ, સામાજિક જોડાણ અને રાષ્ટ્રીય એકતાનો મજબૂત આધારસ્તંભ રહ્યું છે. ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલું

 ભાવનગર રેલવે મંડળ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તનમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. આધુનિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, નવી રેલવે લાઈનોના સર્વે, મુસાફર સુવિધાઓમાં સુધારાઓ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાના આધુનિકીકરણ દ્વારા આ મંડળ રેલવેના વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. ભાવનગર-ધોલેરા રેલવે લાઈનના લોકેશન સર્વેની ગતિ, નવા સ્ટેશનોનું નિર્માણ, હોટ એક્સલ બોક્સ ડિટેક્ટર જેવી અદ્યતન સુરક્ષા પ્રણાલીઓ અને આવક વૃદ્ધિની સિદ્ધિઓ ભાવનગર રેલવે મંડળના ઉજ્જવળ ભવિષ્યની સાક્ષી આપે છે.

ભાવનગર ડિવિઝનના DRM દિનેશ વર્માએ જણાવ્યું હતું કે  ભાવનગર-ધોલેરા રેલવે લાઈનનો લોકેશન સર્વે ઝડપી ગતિએ ચાલી રહ્યો છે. આ સર્વે પૂર્ણ થયા બાદ રેલવે મંત્રાલય દ્વારા આગળનો અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવશે. આ રેલવે લાઈન માત્ર એક પરિવહન પ્રોજેક્ટ નથી, પરંતુ ધોલેરા સ્માર્ટ સિટી અને આસપાસના ઔદ્યોગિક વિસ્તારોને સીધું જોડીને આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને વેગ આપનાર મહત્વપૂર્ણ કડી બની રહેશે. આ લાઈન પૂર્ણ થયા પછી મુસાફરો અને માલવહન બંને માટે સમય અને ખર્ચની બચત થશે, તેમજ સૌરાષ્ટ્ર અને દક્ષિણ ગુજરાત વચ્ચેનો સંપર્ક વધુ મજબૂત બનશે.

ભાવનગર પરા ખાતે અદ્યતન રેલવે સ્ટેશન બનાવવાની યોજના પણ મંડળના વિકાસનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. આ સ્ટેશન મુસાફરો માટે વધુ સુવિધાજનક, સ્વચ્છ અને આધુનિક સુવિધાઓથી સજ્જ હશે. સાથે જ ભાવનગર-સુરત ટ્રેન અંગે પણ મહત્વપૂર્ણ માહિતી આપવામાં આવી છે. સુરત ખાતેના સંબંધિત સ્ટેશનના કામ પૂર્ણ થયા બાદ આ ટ્રેન સુરત સુધી શરૂ કરવામાં આવશે, જે દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્ર વચ્ચેના મુસાફરો માટે મોટી રાહતરૂપ સાબિત થશે. ગાંધીગ્રામ-ઓખા જેવી ટ્રેનોમાં મુસાફરોની ભારે માંગ હોવાને કારણે વધુ કોચ ઉમેરવામાં આવ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે ભાવનગર મંડળની રેલ સેવાઓ પર લોકોનો વિશ્વાસ સતત વધી રહ્યો છે.

વર્ષ 2025 દરમિયાન ભાવનગર રેલવે મંડળે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસના ક્ષેત્રમાં ઐતિહાસિક સિદ્ધિઓ મેળવી છે. આ સમયગાળામાં 17 ઓવરબ્રિજ અને અંડરબ્રિજનું નિર્માણ અથવા સુધાર કાર્ય પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે. આ બ્રિજોના નિર્માણથી રેલવે ટ્રેક પરના લેવલ ક્રોસિંગ ઘટ્યા છે, જેના કારણે માર્ગ અને રેલ બંને પર અકસ્માતોની સંભાવના ઓછી થઈ છે. સાથે જ શહેરો અને ગામોમાં ટ્રાફિકની સમસ્યામાં પણ નોંધપાત્ર રાહત મળી છે. પાણી ભરાવાની સમસ્યાના નિવારણ માટે દામનગર-શિવિયા જેવા વિભાગોમાં નવા વોટરવે બ્રિજ બનાવવામાં આવ્યા છે, જે મોનસૂન દરમિયાન રેલવે ટ્રેકને સુરક્ષિત રાખવામાં મદદરૂપ થશે.

યાત્રીઓની સુવિધા માટે ફૂટ ઓવર બ્રિજોના નિર્માણ પર પણ ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે. શિહોર જેવા સ્ટેશનો પર નવા ફૂટ ઓવર બ્રિજ લોકાર્પિત કરવામાં આવ્યા છે, જેથી મુસાફરોને ટ્રેક પાર કરવામાં સરળતા અને સુરક્ષા મળે. મંડળના વિવિધ સ્ટેશનો પર નવા પ્લેટફોર્મ શેલ્ટર, પીવાનું પાણી, સ્વચ્છતા સુવિધાઓ અને ડિજિટલ માહિતી પ્રણાલીઓ પણ વિકસાવવામાં આવી રહી છે. અમૃત ભારત સ્ટેશન યોજનાના અંતર્ગત રાજુલા, રોઠળ, પાયા સહિતના સ્ટેશનોનો નવીન વિકાસ કરવામાં આવ્યો છે, જેને વડાપ્રધાન દ્વારા લોકાર્પણ કરવામાં આવ્યું છે. આ સ્ટેશનો હવે માત્ર મુસાફરો માટેના સ્થળ નહીં પરંતુ સ્થાનિક વિકાસના કેન્દ્ર તરીકે પણ ઉભરી રહ્યા છે.

રેલવે સુરક્ષા ભાવનગર મંડળની સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા રહી છે. આ દિશામાં હોટ એક્સલ બોક્સ ડિટેક્ટર જેવી અદ્યતન ટેક્નોલોજીનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. હોટ એક્સલ બોક્સ ડિટેક્ટર એ ટ્રેનના કોચના એક્સલ બોક્સનું તાપમાન માપતું સુરક્ષા ઉપકરણ છે. જો કોઈ એક્સલ બોક્સ અસામાન્ય રીતે વધુ ગરમ થાય તો તે બેરિંગ ફેલ થવા, તેલની અછત અથવા વધારે ઘર્ષણનું સૂચન કરે છે, જે અકસ્માતનું કારણ બની શકે. આ સિસ્ટમ ઇન્ફ્રારેડ સેન્સર દ્વારા ટ્રેન પસાર થાય ત્યારે સંપર્ક વિના તાપમાન માપે છે અને જો નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધુ તાપમાન હોય તો તરત જ એલાર્મ જનરેટ કરે છે. આ માહિતી કંટ્રોલ રૂમ અને સ્ટેશન માસ્ટરને પહોંચે છે, જેથી ટ્રેનને આગળના સ્ટેશન પર રોકી તપાસ કરી શકાય. લિલિયા મોટી, રાણપુર, તરાસાઈ અને અન્ય સ્ટેશનો પર આ સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે, જેના કારણે ટ્રેન અકસ્માતોની શક્યતા નોંધપાત્ર રીતે ઘટી છે.

ખોડિયાર મંદિર સ્ટેશન પર ઇલેક્ટ્રોનિક ઇન-મોશન વેઇંગ સિસ્ટમ કાર્યરત કરવામાં આવી છે. આ સિસ્ટમ દ્વારા ટ્રેન ચાલતી હોય ત્યારે જ તેના વજનનું માપન થઈ શકે છે, જેના કારણે ઓવરલોડિંગ પર અસરકારક નિયંત્રણ શક્ય બન્યું છે. ઓવરલોડિંગ માત્ર રેલવે સંપત્તિને નુકસાન પહોંચાડતું નથી, પરંતુ સુરક્ષાના દૃષ્ટિકોણથી પણ જોખમી છે. આ પ્રકારની ટેક્નોલોજી અપનાવવાથી રેલવે વધુ સુરક્ષિત અને કાર્યક્ષમ બની રહી છે.

ભાવનગર રેલવે મંડળે આવકના ક્ષેત્રમાં પણ નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે. વર્ષ 2025 દરમિયાન મંડળે કુલ ₹1375.94 કરોડની આવક હાંસલ કરી છે, જે તેની કાર્યક્ષમતા અને વધતી સેવાઓનો પુરાવો છે. સ્ટેશનો પર કોમર્શિયલ પ્રવૃત્તિઓ, કમ્યુનિટી હોલ, સોલાર પ્લાન્ટ અને અન્ય સુવિધાઓ સ્થાપિત કરીને આર્થિક બચત અને આવક બંનેમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. ભાવનગર પરા અને ભાવનગર પશ્ચિમ સ્ટેશનો પર સ્થાપિત સોલાર પ્લાન્ટ દ્વારા ઊર્જા ખર્ચમાં ઘટાડો થયો છે, જે પર્યાવરણ સંરક્ષણની દિશામાં પણ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.

આ તમામ વિકાસ કાર્યો દર્શાવે છે કે ભાવનગર રેલવે મંડળ માત્ર ટ્રેનો ચલાવતું એક પ્રશાસનિક એકમ નથી, પરંતુ તે પ્રદેશના સામાજિક અને આર્થિક વિકાસનો સક્રિય ભાગીદાર છે. નવી રેલવે લાઈનો, આધુનિક સ્ટેશનો, સુરક્ષા ટેક્નોલોજી અને મુસાફર સુવિધાઓ દ્વારા મંડળ ભવિષ્યની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને આગળ વધી રહ્યું છે. ભાવનગર-ધોલેરા રેલવે લાઈન જેવી યોજનાઓ પૂર્ણ થયા બાદ આ વિસ્તાર ઉદ્યોગ, વેપાર અને રોજગારના નવા અવસરો માટે તૈયાર થશે.

ઉપસંહાર

સારાંશરૂપે કહી શકાય કે ભાવનગર રેલવે મંડળે છેલ્લા સમયમાં જે વિકાસાત્મક અને આધુનિકીકરણના પગલાં લીધા છે, તે માત્ર રેલવે માટે નહીં પરંતુ સમગ્ર સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશ માટે લાભદાયી સાબિત થશે. સુરક્ષા, સુવિધા અને ટકાઉ વિકાસના સંતુલન સાથે આગળ વધતું આ મંડળ ભારતીય રેલવેના બદલાતા ચહેરાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આવનારા વર્ષોમાં જ્યારે નવી લાઈનો શરૂ થશે અને પ્રસ્તાવિત યોજનાઓ પૂર્ણ થશે, ત્યારે ભાવનગર રેલવે મંડળ વિકાસની નવી ગાથા લખશે, જેમાં મુસાફરોનો વિશ્વાસ અને પ્રદેશની પ્રગતિ બંને સમાન રીતે જોડાયેલા રહેશે.

સુરેશ ભટ્ટ